Od sierpnia do listopada 2026 r. zadaliśmy pytania kilkudziesięciu instytucjom państwa: szesnastu wojewodom, Urzędowi do Spraw Cudzoziemców, ministerstwom, sądom, Kancelariom Prezydenta i Premiera. Sądy odpowiadały w tydzień. Część urzędów też. A część odpowiadała opisem pytającego, wyrokiem o ćwiczeniach wojskowych, instrukcją formatowania czcionki albo liczbą, której dzień wcześniej „nie było”.
Liczby
W 148 sprawach prowadzonych pismo po piśmie z urzędami (szesnastu wojewodów, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, MSWiA, ministerstwo pracy) urzędy wystosowały do 4 listopada 2026 r. [1]:
| Co | Ile |
|---|---|
| wezwania do wykazania „szczególnej istotności dla interesu publicznego” | 61 |
| wezwania do podpisania wniosku wysłanego e-mailem | 18 |
| przedłużenia terminu | 55 |
| decyzje odmowne | 45 |
| przekazania do innego organu | 24 |
| wnioski do wojewodów z pierwszą odpowiedzią merytoryczną w ustawowych 14 dniach | 28 ze 118 |
Dla porównania: szesnaście sądów administracyjnych odpowiedziało na 31 z 31 wniosków w 14 dniach, w medianie po 6, bez jednego wezwania, przedłużenia czy odmowy [2]. Ta sama ustawa, ten sam pytający. Różnica nie leży w przepisach.
Odmowy wojewodów trafiają w odwołaniach do MSWiA. Ministerstwo przedłuża sobie terminy ich rozpoznania i za każdym razem podaje ten sam powód: liczbę odwołań od tego samego pytającego. 21 października było to „21 postępowań”, 22 października „22 postępowania”, od 28 października „24 postępowania” [39]. W pismach z 21 października - 3 listopada przedłużyło w ten sposób 17 spraw, na terminy od 7 do 21 grudnia 2026 r. W tym samym czasie uchyliło trzy odmowy wojewodów i przekazało sprawy do ponownego rozpatrzenia (Kujawsko-Pomorskiego 20 października, Podlaskiego 28 i 30 października), a 4 listopada czwartą, Łódzkiego. Wszystkie cztery znane nam decyzje Ministra w naszych odwołaniach uchylają odmowę [40].
„Powodem przedłużenia terminu załatwienia ww. sprawy jest przeprowadzenie przez organ czynności, które na skutek dużej liczby aktualnie prowadzonych przez Ministra SWiA, jako organu II instancji postępowań (24 postępowania) w zakresie wniesionych przez Pana odwołań od decyzji wojewodów odmawiających udzielenia informacji publicznej, pozwolą na rzetelne i zgodne z obowiązującymi przepisami rozpatrzenie sprawy.”
Każde z tych postępowań to odwołanie od odmowy, którą wojewoda wydał temu samemu pytającemu. Ministerstwo liczy je jako swoje obciążenie.
Pytający jako problem
Najwięcej miejsca w odmowach nie zajmują liczby, tylko osoba, która o nie pyta.
Wojewoda Lubelski: „(…) wnioski [wnioskodawcy] (…) stanowią wyraz nękania i dążenia do paraliżu administracji publicznej, godząc w interes Rzeczypospolitej Polskiej.” I dalej: „Pomimo to, wnioskujący z pełną premedytacją, w sposób seryjny i zaplanowany, wnioskuje do organów również o informacje, które już posiada (…)” [3]. Decyzja odmawiała dwóch liczb: spraw w toku i etatów. Wojewoda Kujawsko-Pomorski podał te same dwie liczby zwykłym pismem: 43 etaty i 21 741 spraw [4].
Wojewoda Pomorski: „W ocenie Wojewody Pomorskiego działania [wnioskodawcy] mają na celu oderwanie jak największej liczby pracowników organu od realizacji ustawowych zadań, by jeszcze bardziej pogłębić problemy związane z legalizacją pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.” [5]. Sześć dni wcześniej Wicewojewoda Pomorski napisał w odpowiedzi na petycję gdańskiej inicjatywy Tu Żyjemy: „Główną przyczyną jest brak odpowiedniej liczby etatów.” - i podał obsadę wydziału rok po roku, której nam odmówiono jako „informacji przetworzonej” [6]. W kolejnej decyzji, z 21 października, ten sam urząd napisał: „Zwiększona liczba wniosków o dostęp do informacji publicznej, w tym znacząco spowodowana przez stronę niniejszego postępowania, powoduje, że pracownicy Wydziału Spraw Cudzoziemców mimo ogromnej potrzeby wydawania rozstrzygnięć w związku z liczbą wpływających wniosków, realizują czynności, które poza samym zainteresowanym nie poprawiają w istocie sytuacji tysięcy cudzoziemców oczekujących na załatwienie sprawy.” [41]. Pytanie dotyczyło kopii pism Urzędu do Spraw Cudzoziemców o stosowaniu art. 100d i o ponagleniach, czyli o tym, jak urzędy traktują ponaglenia tych właśnie tysięcy oczekujących.
Wojewoda Lubuski uznał, że kto analizuje dane, ten prywatnie korzysta: „(…) jeśli ktoś tworzy analizy jako "niezależny ekspert", to działa w swoim interesie (budowanie pozycji, realizacja pasji naukowej).” I zaproponował nową kategorię uprawnionych: „Dopóki nie działa z oficjalnego upoważnienia np. Ministra czy Sejmu jako oficjalny biegły w tej konkretnej sprawie, urząd nie powinien wykonywać za niego pracy analitycznej.” [7]. Ustawa mówi co innego: „Od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego.” (art. 2 ust. 2).
Wojewoda Małopolski podpowiedział, kto mógłby mieć szczególny interes w takich danych: „Przykładem takiego podmiotu może być poseł zasiadający w komisji ustawodawczej Sejmu, radny lub też minister nadzorujący działalność podległego mu resortu.” [8]. Ustawa: „Każdemu przysługuje (…) prawo dostępu do informacji publicznej” (art. 2 ust. 1).
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał, że argument o setkach tysięcy cudzoziemców i ich pracodawców „odnosi się jednak do interesu prywatnego (grupowego) – tj. dążenia określonej grupy osób do optymalizacji ich osobistych procesów biznesowych lub życiowych.” [9]. Już w październiku 2025 r. w toku było 463 487 spraw o pobyt czasowy i pracę (MSWiA, odpowiedź na interpelację nr 12584, stan na 13.10.2025). Prywatna grupa wielkości średniego miasta.
„W ocenie Wojewody Pomorskiego działania [wnioskodawcy] mają na celu oderwanie jak największej liczby pracowników organu od realizacji ustawowych zadań, by jeszcze bardziej pogłębić problemy związane z legalizacją pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.”
Liczba, której nie było
Najkrótsza droga od „informacji przetworzonej” do informacji prostej prowadzi przez odwołanie.
Wojewoda Lubuski odmówił nam liczby spraw w toku decyzją z 25 września. Po odwołaniu uchylił własną decyzję i podał 25 775: „Po korekcie wniosku zawartej w odwołaniu od decyzji możliwe stało się udostępnienie danych jako informacji prostej.” [10].
Wojewoda Śląski odmówił decyzją z 7 października wszystkiego, w tym liczby pracowników. Osiem dni później, przekazując nasze odwołanie ministrowi, napisał: „(…) fluktuacja kadr w Wydziale Spraw Cudzoziemców Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach jest wysoce dynamiczna i na dzień sporządzenia niniejszej informacji wynosi 42 osoby, które prowadzą postępowania o udzielenie zezwoleń na pobyt dla cudzoziemców.” [11]. Liczby spraw w toku też nam odmówił, choć 24 lipca napisał rządowi w uwagach do projektu UD408: „Na dzień sporządzenia niniejszych uwag niezakończonych pozostaje około 70 000 postępowań (…)” [12].
Wojewoda Opolski ostrzegał 25 sierpnia, że przygotowanie średnich czasów postępowań wymagałoby czynności, „które doprowadziłoby do całkowitej dezorganizacji i paraliżu pracy Oddziału ds. Cudzoziemców.” [13]. 21 września przysłał raporty ze średnimi za 2024-2026, a 9 października za 2023 r. W decyzji z 12 października opisał, że „Sprawy prowadzone są w sposób papierowy, znajdują się na różnych etapach postępowania i w wielu pomieszczeniach (częściowo bez wydzielenia danego rodzaju sprawy).” - a kilka akapitów dalej podał liczbę spraw w toku: 21 734 [14].
Wojewoda Dolnośląski podał nam we wrześniu liczbę ponagleń rok po roku, w tym 5 935 w 2025 r., a w październiku zastrzegł: „(…) podanie Panu liczby wniesionych ponagleń nie oznacza, że organ prowadzi ewidencję tych ponagleń – wbrew Pana opinii (…)” [15]. Liczbę ponagleń organ podaje, ale nie ewidencjonuje ich wraz z datą wydania decyzji.
Wojewoda Kujawsko-Pomorski 27 sierpnia podał nam liczby ponagleń rok po roku, a decyzją z 1 września odmówił danych o tym, jak je załatwia, jako informacji przetworzonej [42]. MSWiA tę decyzję uchyliło 20 października [40]. 3 listopada urząd odpowiedział zwykłym pismem: „od momentu rozpoczęcia stosowania artykułu 100c oraz 100d (…) wszystkie ponaglenia w sprawach udzielania zezwolenia na pobyt czasowy, pobyt stały i pobyt rezydenta długoterminowego UE, prowadzone w Kujawsko-Pomorskim Urzędzie Wojewódzkim pozostawiane były bez rozpatrzenia”. I napisał, że dotyczy to wszystkich ponagleń: 140 w 2023 r., 207 w 2024 r., 54 w 2025 r. i 61 w pierwszym półroczu 2026 r. Za 2022 r. podał rozbicie: z 81 ponagleń sprzed tych przepisów 73 przekazano organowi II instancji, który 13 uznał za uzasadnione, a 60 za nieuzasadnione [42].
Wojewoda Podlaski odmówił liczby spraw w toku, bo nie ma „systemów dziedzinowych” i musiałby przeglądać papierowe akta. MSWiA uchyliło tę decyzję 28 października: „Argumentacja Wojewody sprowadza się do ogólnikowych twierdzeń, które w znacznej części zdają się nie mieć zastosowania w niniejszej sprawie.” I dalej: „Nie uzasadnił natomiast, dlaczego nie może do tego celu wykorzystać ogólnego systemu elektronicznego obiegu dokumentów, którym niewątpliwie dysponuje.” [40]. Ministerstwo zastrzegło, że nie przesądza, czy to informacja przetworzona; sprawa wróciła do wojewody.
Wojewoda Kujawsko-Pomorski: system Pobyt v.2 „nie posiada on żadnego modułu statystycznego i nie umożliwia generowanie raportów o takim charakterze.” [16]. Wojewoda Lubuski w tym samym systemie policzył ponaglenia rok po roku: 120, 116, 130, 201 i 184 [16]. Urząd do Spraw Cudzoziemców, który system prowadzi: „Z poziomu użytkownika urzędu wojewódzkiego raporty te generują się automatycznie na żądanie.” [17]. Wojewoda Zachodniopomorski: „Wartości te są obliczane przez system i nie wymagają dokonywania przez organ własnych obliczeń statystycznych.” [18].
Te same pisma: w jednym urzędzie leżą w rejestrze, w innym nie da się ich znaleźć
27 sierpnia zapytaliśmy wojewodów o kopie pism Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o stosowaniu art. 100c i 100d i o ponagleniach. Pisma są te same, bo Urząd do Spraw Cudzoziemców wysyła je do wszystkich urzędów wojewódzkich.
Wojewoda Warmińsko-Mazurski 27 października przysłał siedem pism, „po przeprowadzeniu weryfikacji rejestru wpływającej korespondencji z Urzędu do Spraw Cudzoziemców”, i uznał wniosek za załatwiony w całości [43]. Wojewoda Śląski 23 października udostępnił dwa z czterech pism o wskazanych znakach, o dwóch napisał, że ich nie ma [44]. Wojewoda Opolski przekazał pisma o wskazanych znakach już we wrześniu, a pismem z 26 października dosłał właściwe w miejsce jednego pomylonego: „Omyłka wynikała z tej samej liczby porządkowej pisma (tj. 29) pochodzącego od tego samego nadawcy w tym samym roku.” [45].
Wojewoda Zachodniopomorski 26 października odmówił decyzją nawet czterech pism, których znaki podaliśmy. Wyjaśnił, że „system EZD ogranicza liczbę wyświetlanych wyników pojedynczego wyszukiwania do 200 pozycji, co zostało potwierdzone przez właściwą komórkę informatyczną Urzędu”, a wyszukiwanie korespondencji od tego nadawcy za 2022 r., miesiąc po miesiącu, „wykazało łącznie 220 pozycji” [46]. Dwieście dwadzieścia pozycji w roku, a urząd pisze, że nie może ani potwierdzić, ani wykluczyć, że ma cztery z nich.
Wojewoda Opolski 27 października odmówił decyzją pozostałych pism o art. 100d i ponagleniach z lat 2023-2026: korespondencja od Urzędu do Spraw Cudzoziemców jest rejestrowana papierowo razem z innymi pismami, a „łączna liczba zarejestrowanych w tym zakresie pism wyniosła około 3770 (stan na 26.10.2026r.)”; część leży „w kilkudziesięciu segregatorach w archiwum podręcznym” [47]. Wojewoda Pomorski 21 października: „około 490 dokumentów” [41]. Wojewoda Łódzki 27 października odmówił decyzją wszystkich pism z tego wniosku, także tych o podanych znakach [48].
Wojewoda Podlaski odmówił z podobnych powodów, ale bez żadnej liczby. MSWiA uchyliło tę decyzję 30 października i zwróciło uwagę, że urząd „nie wskazał, podając choćby w przybliżeniu, liczebności pism, które wpłynęły do urzędu, dane te winne być w rejestrze pism przychodzących” [40].
Tak samo z dokumentami projektów unijnego funduszu FAMI. Raporty, formularze wskaźników lub zestawienia wydatków przysłali w październiku wojewodowie Wielkopolski, Opolski, Śląski i Warmińsko-Mazurski. Wojewoda Łódzki odmówił decyzją, Mazowiecki wezwał do wykazania „szczególnej istotności” i do podpisu, a Dolnośląski odmówił decyzją nawet odpowiedzi, czy mierzy wpływ systemów informatycznych na czas postępowań, uznając ją za „informację przetworzoną” [49]. MSWiA uchyliło decyzję Łódzkiego 4 listopada: wojewoda „nie wskazał (choćby szacunkowo/przy użyciu określenia „co najmniej”) ilu pracowników i na jaki czas” [40]. Szerzej: raport o FAMI.
Liczenie bez liczenia
Kiedy urząd chce pokazać, że praca jest ponad siły, liczy ją dokładnie. Tylko nie mierzy.
Wojewoda Małopolski: „Przy takim założeniu sprawdzenie 241 476 spraw wymagałoby łącznie 1 207 380 minut, co odpowiada około 20 123 godzinom pracy.” [19]. „Założenie” to 5 minut na sprawę, przyjęte bez pomiaru. Ta sama decyzja przyznaje, że na dwa z wniosków „możliwe było udzielenie odpowiedzi w całości”.
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców najpierw szacuje nakład na „od 19 do 34 roboczych godzin eksperckich”, czyli „od 2,5 do 4 pełnych dni roboczych”, a stronę dalej pisze o poświęcaniu zasobów „trzyosobowego zespołu specjalistów wydziału IT przez niemal cały tydzień roboczy (…) dla zaspokojenia czysto statystycznych potrzeb jednego wnioskodawcy (…)” [20].
Wojewoda Pomorski, odmawiając dwóch standardowych raportów Hurtowni Danych, o łącznie sześciu wnioskach z ok. 30 pytaniami: „Całościowo, realizacja tych wniosków wymagałaby zaangażowania co najmniej 8 pracowników przez znaczny, lecz nie sposób do określenia czas.” I uzasadnienie techniczne: „Zdarzają się także sytuacje, w których wygenerowanie raportu kończy się komunikatem o błędzie, co powoduje konieczność ponownego wykonania całej operacji.” [21]. Wojewoda Warmińsko-Mazurski przysłał na ten sam wniosek 18 raportów, osiem dni po wniosku [21].
Ten sam Wojewoda Pomorski, zapytany, ile e-maili wpłynęło do wydziału cudzoziemców we wrześniu i ile wezwań wydział w tym miesiącu wysłał, odpowiedział 28 października: „organ nie prowadzi ewidencji wiadomości e-mail, które wpłynęły do Wydziału Spraw Cudzoziemców” i „organ nie prowadzi ewidencji wezwań wysłanych przez Wydział w sprawach o udzielenie zezwoleń na pobyt”. Co do kopii ostatniego zestawienia z monitoringu etapów postępowań wezwał do wykazania szczególnej istotności i przedłużył sobie termin do 23 listopada [50]. Miesiąc wcześniej wicewojewoda, odpowiadając na petycję, pisał o danych „gromadzonych na potrzeby wewnętrznego monitorowania przebiegu poszczególnych etapów postępowania” [6].
Tego samego dnia urząd odpowiedział na pytanie o własne skargi kasacyjne od wyroków stwierdzających bezczynność: „Organ nie prowadzi ewidencji umożliwiającej udzielenie odpowiedzi na pytania wskazane w pkt 1–4 oraz 6 wniosku.” Odesłał do publicznej bazy orzeczeń sądów. Dokument o tym, kto i według jakich kryteriów decyduje o wniesieniu kasacji, „nie został wytworzony” [51]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku policzył nam skargi kasacyjne wojewody w sprawach o bezczynność w sprawach pobytowych: 31 w 2024 r., 61 w 2025 r. i 185 w 2026 r. do 20 października [52].
Biurowość
Czasem najwięcej mówi to, co zostało w piśmie przez przypadek.
Pismo Biura Logistyki Wojewody Pomorskiego, podpisane elektronicznie przez zastępcę dyrektora, zawiera w treści: „Załączniki:/Rozdzielnik: czcionka Arial 10 odstęp przed 0 pkt i po 6 pkt można nie dodawać odstępu pomiędzy poszczególnymi punktami z listy” [22]. Samo pismo przekazało raporty z projektów FAMI, których Wojewoda Lubuski odmówił decyzją.
Wojewoda Lubuski przysłał nam wzór, według którego pozostawia ponaglenia bez rozpoznania: „Gorzów Wlkp., $ezdDataPodpisu r. Nasz znak: Sprawę prowadzi: (…) Powiadomienie o pozostawieniu ponaglenia bez rozpoznania” [23]. W piśmie przewodnim: „wszystkie wpływające ponaglenia zostają pozostawione bez rozpoznania”.
Wojewoda Warmińsko-Mazurski, w piśmie dotyczącym, jak sam wskazał na s. 1, wniosku z 11 sierpnia, ocenił „po wnikliwej analizie treści wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 17 czerwca 2026 r.”, że wymaga on przetworzenia [24]. Wniosku z 17 czerwca nie było.
Wojewoda Podlaski w odpowiedzi na skargę do sądu wyjaśnił, dlaczego wniosek nie dotarł do wydziału, choć „korespondencja została prawidłowo dostarczona na serwer PUW”: „Poczta elektroniczna (mailowa) nie jest gwarantowaną formą komunikacji.” [25]. Ten sam urząd w dwóch decyzjach z września pouczył nas, że odwołanie przysługuje do „Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej” [26]. Odwołania trafiły tam, ministerstwo pracy przekazało je MSWiA, a nas poinformowało: „Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie zwracała się do wojewodów, w tym do Wojewody Podlaskiego, w sprawie wskazywania Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej jako organu odwoławczego (…)” [27]. MSWiA uchyliło obie decyzje, 28 i 30 października [40]. 30 października wojewoda, po kontroli pouczeń, przyznał, że w naszym przypadku „doszło do oczywistej omyłki pisarskiej” [53].
Wojewoda Lubelski w decyzji z 24 września uzasadnił przedłużenie terminu do maksimum, zawiadomione pismem z 18 sierpnia, także „z uwagi na ilość oraz rozległość żądań”, wymieniając wśród nich wnioski z 27 sierpnia i 8 września - złożone już po tym przedłużeniu [28].
Osobny rozdział to wyroki, którymi urzędy uzasadniają odmowy: pod częścią sygnatur są ćwiczenia wojskowe, droga ekspresowa i świadczenie mieszkaniowe żołnierza. Opisujemy je w tekście Wyroki z innej bajki.
Centrala
Wojewodowie odsyłają do nadzoru. Wojewoda Śląski odmówił, bo organy państwa „posiadają informacje pozwalające na ocenę skali występujących problemów i podejmują działania ukierunkowane na usprawnienie prowadzonych postępowań (…)” [29]. Pięć dni wcześniej MSWiA: „MSWiA w latach 2024-2026 nie podejmowało wobec wojewodów działań nadzorczych we wnioskowanym zakresie.” [30] i wcześniej: „W MSWiA nie wyznaczono komórki organizacyjnej do monitorowania terminowości postępowań legalizacyjnych prowadzonych przez wojewodów.” [31].
Ministerstwo ma za to tabelę czasów z każdego urzędu: „MSWiA nadal dysponuje przedmiotowymi danymi, które zostały wykorzystane w procesie przygotowania naboru wniosków w ramach Funduszu Azylu, Migracji i Integracji (FAMI).” Arkusza z obliczeniami nie udostępniło: „Wszelkie robocze materiały stanowią dokumenty wewnętrzne, które jedynie świadczą o procesie myślowym służącym do wypracowania finalnej koncepcji.” [32].
W raporcie z konsultacji projektu UD408, przekazanym rządowi 12 października, ministerstwo odpowiada wojewodom na uwagi o kadrach: „Bardzo trudna sytuacja kadrowa wydziałów cudzoziemskich pozostaje poza dyskusją.” Uwagi lp. 8 i 11 oznaczyło: „Uwaga nieuwzględniona.”, a uwagę Wojewody Wielkopolskiego (lp. 26): „Wyjaśnienie.” [33]. Nasze uwagi z tych samych konsultacji „w znacznej części wykraczają one poza zakres zmian przewidywanych w procedowanym projekcie” [33].
Zapytaliśmy więc, na jakich analizach ministerstwo opiera ocenę kadr wydziałów cudzoziemców i co planuje po 4 marca 2027 r. Odpowiedź z 30 października: „MSWiA nie gromadzi takich dokumentów w sposób systemowy. Jednocześnie należy wskazać, że długi okres oczekiwania na załatwienie spraw wynika z trudnej sytuacji kadrowej wydziałów spraw cudzoziemców, która jest faktem powszechnie znanym.” O dalszym stosowaniu art. 100d po 4 marca 2027 r.: „MSWiA nie prowadzi takich prac.” O Niebieskiej Karcie UE: raport z konsultacji pisał, że uwzględnienie uwag do tej dyrektywy „powinno odbyć się w ramach oddzielnych prac legislacyjnych” [33]. Stan tych prac: „Na dzień dzisiejszy nie rozpoczęto takich prac.” [54].
„Jednocześnie należy wskazać, że długi okres oczekiwania na załatwienie spraw wynika z trudnej sytuacji kadrowej wydziałów spraw cudzoziemców, która jest faktem powszechnie znanym.”
Przyczyna jest więc według ministerstwa znana wszystkim, a dokumentów, które by ją liczyły, ministerstwo nie gromadzi.
Sądom państwo liczby podaje samo. W listopadzie 2025 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców napisał do Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, podał liczbę wniosków o zezwolenia na pobyt i liczbę decyzji z lat 2020-2025 i poprosił o ich przekazanie „do wykorzystania w toczących się postępowaniach sądowoadministracyjnych”. Ocenił, że stosowanie art. 100d „w obecnej sytuacji nadal jest zasadne”. Kopię dostali wojewodowie „do wiadomości i służbowego wykorzystania” [55]. Ten sam urząd odmawiał nam liczb jako „informacji przetworzonej” [9] [20].
Przed sądem ten sam urząd bywa wobec siebie szczerszy. W skardze do WSA w Warszawie na decyzję Szefa UdSC odmawiającą liczby ponagleń, przy których w SI Pobyt odnotowano nieprzekazanie ich Szefowi Urzędu, podniesiono m.in. zarzut, że zaskarżoną decyzję wydał pracownik, który brał udział w wydaniu decyzji objętej wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 127 § 3 KPA). W odpowiedzi na skargę z 1 października 2026 r. (II SA/Wa 2672/26) urząd napisał: „Organ przyznaje, ze zarzut ten jest zasadny, w związku z czym sama skarga, z tego właśnie (i wyłącznie z tego powodu) powinna być uwzględniona, gdyż decyzja wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy dotknięta jest wadą prawną.” A następne zdanie: „Niezależnie od powyższego, w zakresie merytorycznym organ w pełni podtrzymuje stanowisko wyrażone w decyzji z dnia 16 września 2026 r. (…)”. Żądane dane to według urzędu informacja przetworzona, a interesu publicznego nie wykazano [58].
17 października złożyliśmy do Prezesa Rady Ministrów skargę na nienależyte wykonywanie zadań przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w nadzorze nad terminowością tych postępowań. 23 października Departament Wniosków, Petycji i Skarg Kancelarii Premiera odpowiedział: „informuję, że podjęłam postępowanie wyjaśniające w powyższej sprawie” [56]. Wyniku jeszcze nie ma.
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów policzyła na nasz wniosek własne skargi; odpowiedź przyszła 4 listopada, po dwóch miesiącach i po przypomnieniu [59]. W latach 2020-2025 do Kancelarii wpłynęły 472 skargi na urzędy wojewódzkie. Kancelaria zaliczyła 409 z nich do spraw „poza właściwością KPRM” (przekazano 321, wskazano organ właściwy 60, inny sposób załatwienia 28), a z 63 skarg we własnej właściwości 52 uznała za bezasadne i w 11 podała „inny” sposób załatwienia; kolumna „zasadna” jest pusta we wszystkich 96 wierszach zestawienia, bez żadnej liczby, nawet zera. Część tego wyjaśnia przepis: według art. 229 KPA (o ile przepisy szczególne nie określają innych organów) skargę na wojewodę rozpatruje „w sprawach podlegających rozpatrzeniu według kodeksu – właściwy minister, a w innych sprawach – Prezes Rady Ministrów”, a Kancelaria dodaje: „W KPRM nie obowiązują wewnętrzne regulacje, które powielałyby w tym zakresie przepisy prawa powszechnie obowiązującego.” Zestawienie nie mówi jednak, dokąd przekazano 321 skarg. W kategorii „dostęp do informacji publicznej” było w tych latach 20 skarg: w 19 Kancelaria wskazała organ właściwy, w jednej przekazała skargę, a innego sposobu załatwienia tabela nie przewiduje. Żadne z sześciu rocznych sprawozdań nie podaje, ile skarg uznano za zasadne. O legalizacji pobytu mówią wprost sprawozdania za 2020 i 2021 r.: w dziale „sprawy wojskowe, wewnętrzne, obywatelskie i kombatanckie” najliczniejszą grupę stanowiły „skargi i listy osób, które ubiegają się o legalizację pobytu w Polsce, zezwolenie na pobyt stały lub czasowy oraz zezwolenie na pracę” (124 pisma w 2020 r., 136 w 2021 r.), z uwagą, że skarżono się na długie oczekiwanie na decyzję, „np. nawet 2 lata na kartę stałego pobytu” [59].
Pozostałe instytucje centralne odpowiadały rzeczowo, choć niekoniecznie pocieszająco. Szef Krajowej Administracji Skarbowej o audycie unijnego funduszu na obsługę cudzoziemców: „W poprzednich latach w odniesieniu do perspektywy 2021-2027 opinia oraz roczne sprawozdanie nie były sporządzane (Ad 1.)” [34]. Kancelaria Prezydenta o nadawaniu obywatelstwa: nie prowadzi ewidencji czasu postępowań, „ponieważ żaden przepis powszechnie obowiązującego prawa nie określa terminu, w jakim Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej zobowiązany jest do rozpatrzenia sprawy o nadanie obywatelstwa polskiego.” [35]. Najwyższa Izba Kontroli dołączyła naszą korespondencję do zarejestrowanego już wniosku i uznała, że dokumenty może pozyskać sama na potrzeby ewentualnej kontroli: „Nie zachodzi zatem konieczności angażowania Pana w ich dostarczenie do Izby.” [36].
A Śląski Urząd Wojewódzki na swojej stronie internetowej: „Głęboko wierzymy w Państwa wyrozumiałość względem zaistniałej – tymczasowej – sytuacji” [37]. „Tymczasowe” zawieszenie terminów obowiązuje od kwietnia 2022 r. i przedłużono je do 4 marca 2027 r.
Kto odpowiedział tak, jak każe ustawa
Uczciwie trzeba wymienić także tych. Wojewoda Podkarpacki odpowiedział w 13 dni, Łódzki w 14 [38]. Wojewoda Kujawsko-Pomorski podał liczbę etatów i spraw w toku zwykłym pismem [4]. Wojewoda Warmińsko-Mazurski przysłał 18 raportów Hurtowni w osiem dni [21]. Ministerstwo pracy odpowiedziało w siedem dni, bez wezwań [27]. Wojewoda Lubuski po odwołaniu, w którym zmieniliśmy zakres wniosku, uchylił decyzję i dane podał [10]. Szesnaście sądów administracyjnych odpowiadało średnio w tydzień [2]. Pod koniec października, choć po dwóch miesiącach, dokumenty przysłali też inni: Wojewoda Warmińsko-Mazurski siedem pism Urzędu do Spraw Cudzoziemców po sprawdzeniu rejestru korespondencji [43], Wojewoda Wielkopolski kwoty i raporty pięciu projektów FAMI [57]. Wojewoda Kujawsko-Pomorski po uchyleniu decyzji podał sposób załatwienia ponagleń bez dalszych wezwań [42].
To pokazuje, że się da. Ten sam system teleinformatyczny, ta sama ustawa, ten sam wniosek: w jednym urzędzie liczba po dwóch tygodniach, w drugim decyzja na kilka stron o tym, że pytający chce „pogłębić problemy”. Kto ma rację co do skali problemu, przesądziły chyba same urzędy - kiedy pisały do rządu, że czeka u nich 70 tysięcy spraw, a do obywatela, że takiej liczby nie ma.
Każde pismo, z którego pochodzą cytaty, jest w archiwum dokumentów, a całe łańcuchy pism w rejestrze spraw. Więcej zdań z pism organów: cytaty.
Źródła
[1]Państwo na Czas, rejestr spraw (148 łańcuchów pism, stan 16.10.2026); zliczenie kroków organów według typu. rejestr spraw
[2]Sąd odpowiada w sześć dni. Urząd nie musi
[3]Wojewoda Lubelski, decyzja SO-VI.1331.4.2026 z 24.09.2026. dokument (PDF)
[4]Wojewoda Kujawsko-Pomorski, BW.II.1331.212.2026 z 14.09.2026. dokument (PDF)
[5]Wojewoda Pomorski, decyzja WSC-IV.1331.20.2026.PJ z 30.09.2026. dokument (PDF)
[6]Wicewojewoda Pomorski, WSC-IV.142.1.2026.DK z 24.09.2026, odpowiedź na petycję Tu Żyjemy (opublikowana na tuzyjemy.pl, CC BY-SA 4.0). dokument (PDF)
[7]Wojewoda Lubuski, decyzja SO-I.1331.6.2026.ABor z 2.10.2026. dokument (PDF)
[8]Wojewoda Małopolski, wezwanie SC-I.1331.12.2026 z 25.09.2026. dokument (PDF)
[9]Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, decyzja BSZ.WAiSM.0361.17.2026 z 10.09.2026. dokument (PDF)
[10]Wojewoda Lubuski, decyzja SO-IV.1331.10.2026.ESzo z 14.10.2026. dokument (PDF)
[11]Wojewoda Śląski, SCV.1331.35.2026, pismo z 15.10.2026 przekazujące odwołanie. dokument (PDF)
[12]Wojewoda Śląski, SCV.6156.134.2026 z 24.07.2026, uwagi do projektu UD408, s. 1. dokument (PDF)
[13]Wojewoda Opolski, wezwanie SO.II.1331.13.2026 z 25.08.2026; raporty: SO.II.1331.18.2026 z 21.09.2026. wezwanie (PDF), raporty (PDF)
[14]Wojewoda Opolski, decyzja SO.II.1331.13.2026 z 12.10.2026. dokument (PDF)
[15]Wojewoda Dolnośląski, SOC-OP.1331.14.2026.MR z 8.10.2026. dokument (PDF)
[16]Wojewoda Kujawsko-Pomorski, BW.II.1331.216.2026 z 22.09.2026; Wojewoda Lubuski, SO-IV.1331.13.2026.ESzo z 25.09.2026 (liczba ponagleń w SI Pobyt v.2). Kujawsko-Pomorski (PDF), Lubuski (PDF)
[17]Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, BSZ.WAiSM.052.6.2026/JS z 7.09.2026. dokument (PDF)
[18]Wojewoda Zachodniopomorski, WSC-1.1331.8.2026 z 1.10.2026. dokument (PDF)
[19]Wojewoda Małopolski, decyzja SC-I.1331.1.11-.18.2026 z 13.10.2026. dokument (PDF)
[20]Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, decyzja BSZ.WKSI.069.14.2026/ED z 16.09.2026. dokument (PDF)
[21]Wojewoda Pomorski, decyzja WSC-IV.1331.25.2026.CD z 13.10.2026; Wojewoda Warmińsko-Mazurski, raporty z 15.09.2026. Pomorski (PDF)
[22]Wojewoda Pomorski, Biuro Logistyki, BL-I.1331.5.2026.KG z 18.09.2026. dokument (PDF)
[23]Wojewoda Lubuski, SO-IV.1331.13.2026.ESzo z 27.08.2026 i załącznik (wzór powiadomienia). pismo (PDF), wzór (PDF)
[24]Wojewoda Warmińsko-Mazurski, SC-I.1331.9.2026 z 25.08.2026. dokument (PDF)
[25]Wojewoda Podlaski, OB-II.1331.22.2026.PT z 11.09.2026, odpowiedź na skargę (II SAB/Bk 141/26). dokument (PDF)
[26]Wojewoda Podlaski, decyzje OB-II.1331.16.2026.PT z 9.09.2026 i OB-II.1331.17.2026.PT z 10.09.2026 (pouczenie); MSWiA, przedłużenia z 1.10.2026. decyzja z 9.09 (PDF), decyzja z 10.09 (PDF), przekazanie do MSWiA (PDF)
[27]Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, BDG-VI.0171.449.2026.KP z 16.10.2026, Ad 2. dokument (PDF)
[28]Wojewoda Lubelski, decyzja SO-VI.1331.4.2026 z 24.09.2026. dokument (PDF)
[29]Wojewoda Śląski, decyzja SCV.1331.35.2026 z 7.10.2026. dokument (PDF)
[30]MSWiA, DBiSO-WODO.06770.2.91.2026.EJ z 2.10.2026. dokument (PDF)
[31]MSWiA, DBiSO-WODO.06770.2.70.2026.EJ z 16.09.2026. dokument (PDF)
[32]MSWiA, DBiSO-WODO.06770.2.90.2026.EJ z 1.10.2026. dokument (PDF)
[33]MSWiA, raport z konsultacji publicznych i opiniowania projektu UD408 (KRM-0610-163-26, 12.10.2026). dokument (PDF)
[34]Szef Krajowej Administracji Skarbowej, BMI1.0123.3706.2026 z 2.10.2026. dokument (PDF)
[35]Kancelaria Prezydenta RP, BPU.0605.335.2026 z 24.08.2026. dokument (PDF)
[36]Najwyższa Izba Kontroli, KZK-KZC.402.1720.2026 z 15.10.2026. dokument (PDF)
[37]Śląski Urząd Wojewódzki, strona „Przyspieszenie postępowania, ponaglenia, skargi” (stan na 26.08.2026).
[38]Wojewoda Podkarpacki, O-II.1331.12.2026 z 24.08.2026; Wojewoda Łódzki, SOC-III.1331.2.2026 z 25.08.2026. Podkarpacki (PDF), Łódzki (PDF)
[39]MSWiA, Departament Bezpieczeństwa i Spraw Obronnych, zawiadomienia o przedłużeniu terminu rozpoznania odwołań (art. 36 § 1 w zw. z art. 35 § 3 KPA): DBiSO-WODO.06770.6.35-6.39 i 6.41.2026.EB z 21.10.2026 („21 postępowań”; do 7, 8 i 9.12.2026), DBISO-WODO.06770.6.40.2025.BCh z 22.10.2026 („22 postępowania”; do 9.12.2026), DBiSO-WODO.06770.6.42.2026.BCh z 28.10.2026 (do 14.12.2026), DBISO-WODO.06770.6.43.2025.BCh i DBiSO-WODO.06770.6.45.2026.EB z 30.10.2026 (do 18.12.2026), DBiSO-WODO.06770.6.46-6.51.2026.BCh z 3.11.2026 (do 18.12.2026), DBiSO-WODO.06770.6.52.2026.EB z 3.11.2026 (do 21.12.2026); od 28.10 „24 postępowania”. 21.10 (PDF), 22.10 (PDF), 28.10 (PDF), 30.10, 6.43 (PDF), 30.10, 6.45 (PDF), 3.11, 6.46-51 (PDF), 3.11, 6.52 (PDF)
[40]MSWiA, decyzje Nr 27-IP/DBiSO/2026 z 20.10.2026 (DBiSO-WODO.06770.6.24.2026.EJ; uchylenie decyzji Wojewody Kujawsko-Pomorskiego BW.II.1331.214.2026), Nr 29-IP/DBiSO/2026 z 28.10.2026 (DBiSO-WODO.06770.6.27.2026.EJ; uchylenie decyzji Wojewody Podlaskiego OB-II.1331.16.2026.PT, s. 7-8), Nr 30-IP/DBiSO/2026 z 30.10.2026 (DBiSO-WODO.06770.6.26.2026.EJ; uchylenie decyzji Wojewody Podlaskiego OB-II.1331.17.2026.PT, s. 7-8) i Nr 32-IP/DBiSO/2026 z 4.11.2026 (DBiSO-WODO.06770.6.31.2026.EB; uchylenie decyzji Wojewody Łódzkiego SOC-III.1331.4.2026, s. 6-7). decyzja 27-IP (PDF), decyzja 29-IP (PDF), decyzja 30-IP (PDF), decyzja 32-IP (PDF)
[41]Wojewoda Pomorski, decyzja WSC-IV.1331.22.2026.KB z 21.10.2026, s. 2 i 5. dokument (PDF)
[42]Wojewoda Kujawsko-Pomorski, BW.II.1331.214.2026: odpowiedź z 27.08.2026 (liczby ponagleń), decyzja z 1.09.2026 (odmowa pkt 2 i 5), odpowiedź z 3.11.2026 po ponownym rozpatrzeniu. 27.08 (PDF), decyzja (PDF), 3.11 (PDF)
[43]Wojewoda Warmińsko-Mazurski, SC-I.1331.16.2026 z 27.10.2026, z siedmioma pismami Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (2022-2026). dokument (PDF)
[44]Wojewoda Śląski, SCV.1331.47.2026 z 23.10.2026, z kopiami pism DPM.0738.29.2022 i DPM.0738.49.2022. dokument (PDF)
[45]Wojewoda Opolski, SO.II.1331.16.2026.KB z 9.09.2026 i z 26.10.2026 (odpowiedź uzupełniająca, pismo DPM.0738.29.2022). pismo z 9.09 (PDF), pismo z 26.10 (PDF)
[46]Wojewoda Zachodniopomorski, WSC-1.1331.12.2026 z 26.10.2026: decyzja odmowna oraz odpowiedź na pozostałą część wniosku (Ad 1 i 4, Ad 2). decyzja (PDF), odpowiedź (PDF)
[47]Wojewoda Opolski, decyzja SO.II.1331.16.2026 z 27.10.2026, s. 4-5. dokument (PDF)
[48]Wojewoda Łódzki, decyzja SOC-III.1331.6.2026 z 27.10.2026. dokument (PDF)
[49]Wojewoda Wielkopolski, SC-XI.1331.21.2026 (październik 2026); Wojewoda Opolski, IN.IV.1331.8.2026.KJU z 27.10.2026; Wojewoda Śląski, SCV.1331.49.2026 z 28.10.2026; Wojewoda Warmińsko-Mazurski, zestawienia wydatków przekazane 26.10.2026; Wojewoda Łódzki, decyzja SOC-III.1331.9.2026 z 27.10.2026; Wojewoda Mazowiecki, KPB-K-VII.1331.257.2026 z 26.10.2026; Wojewoda Dolnośląski, decyzja RWT-PW.1331.1.2026.KST z 28.10.2026. Wielkopolski (PDF), Opolski (PDF), Śląski (PDF), Łódzki (PDF), Mazowiecki (PDF), Dolnośląski (PDF)
[50]Wojewoda Pomorski, WSC-IV.1331.35.2026.SA z 28.10.2026. dokument (PDF)
[51]Wojewoda Pomorski, WSC-IV.1331.37.2026.KB z 28.10.2026, Ad. 1-4 oraz 6, Ad. 5. dokument (PDF)
[52]WSA w Gdańsku, IV 050/76/26 z 20.10.2026; zestawienie kasacji wojewodów w raporcie Sąd odpowiada w sześć dni. dokument (PDF)
[53]Wojewoda Podlaski, OB-II.1410.10.2026.PT z 30.10.2026 (odpowiedź na wniosek z art. 241 KPA o korektę pouczeń). dokument (PDF)
[54]MSWiA, DBiSO-WODO.06770.2.103.2026.EJ z 30.10.2026, pkt 2-4. dokument (PDF)
[55]Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, BSZ.WKSI.0705.1.2025/ED z 28.11.2025 do Prezesa NSA, s. 6-8, oraz BSZ.WKSI.0705.1.2025/KS z 8.12.2025 do dyrektorów wydziałów cudzoziemców; oba pisma przekazał nam Wojewoda Warmińsko-Mazurski [43]. do Prezesa NSA (PDF), do wydziałów (PDF)
[56]Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, Departament Wniosków, Petycji i Skarg, DWS.WSiW.161.1711.3.2026 z 23.10.2026. dokument (PDF)
[57]Wojewoda Wielkopolski, SC-XI.1331.21.2026 (październik 2026), Ad. 1-4; szczegóły w raporcie o FAMI. dokument (PDF)
[58]Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, odpowiedź na skargę do WSA w Warszawie (II SA/Wa 2672/26), BSZ.WKSI.069.14.2026/ED z 1.10.2026, uzasadnienie. dokument (PDF)
[59]Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, Centrum Informacyjne Rządu, CIR.1510.596.2026 z 4.11.2026 (odpowiedź na wniosek z 3.09.2026), wraz z zestawieniami skarg i sprawozdaniami o sygnałach obywatelskich 2020-2025; art. 229 KPA według tekstu jednolitego; sprawozdania za 2020 i 2021 r., pkt 2.15. Tabele: skargi na urzędy wojewódzkie i w kategorii dostęp do informacji publicznej. odpowiedź (PDF), skargi UW (XLSX), skargi UDIP (PDF), sprawozdania: 2020, 2021, 2022, 2023, 2024, 2025